Maty dekontaminacyjne – czym są i kiedy warto je stosować zamiast mat biobójczych?

Wybór odpowiedniej maty sprowadza się do jednego pytania: czy w Twojej strefie problemem są cząstki stałe, czy mikroorganizmy? Poniżej tłumaczymy różnicę technologiczną między matami dekontaminacyjnymi i biobójczymi oraz podpowiadamy, w jakich sytuacjach mata dekontaminacyjna w zupełności wystarczy.
Najważniejsze wnioski
- Aż 80% zanieczyszczeń w pomieszczeniach kontrolowanych jest wnoszonych na obuwiu i kołach wózków.
- Mata dekontaminacyjna usuwa cząstki mechanicznie dzięki klejącej powierzchni, ale nie zawiera substancji niszczących drobnoustroje.
- Mata biobójcza dodatkowo niszczy bakterie, wirusy i grzyby – np. dzięki technologii BIOMASTER opartej na jonach srebra (redukcja wzrostu bakterii o 99,99% w teście ISO 22196:2011) [1].
- Oba rodzaje mat są dostępne w formie samoprzylepnej – wystarczy zerwać jedną warstwę po zabrudzeniu, aby dalej korzystać z właściwości maty.
- W miejscach, które nie wymagają kontroli mikrobiologicznej, mata dekontaminacyjna będzie wystarczająca.
Czym dokładnie różni się mata dekontaminacyjna od biobójczej?
Mata dekontaminacyjna ma klejącą warstwę, która mechanicznie przyciąga i unieruchamia cząstki przenoszone na obuwiu czy kołach pojazdów. Drobnoustroje zostają fizycznie zatrzymane na macie, ale nie są niszczone.
Mata biobójcza jest wyposażona w warstwę aktywnej chemii antymikrobiologicznej. W matach biobójczych STICKY z oferty Green Service jest to technologia BIOMASTER oparta na jonach srebra – jej skuteczność potwierdzono testami wg normy ISO 22196:2011 wobec Campylobacter, E. coli, Listeria, MRSA, Pseudomonas i Salmonella [1].
| Cecha | Mata dekontaminacyjna | Mata biobójcza |
| Mechanizm | klej zatrzymujący cząstki | klej + aktywna chemia |
| Zatrzymuje pył, kurz, odpady | tak | tak |
| Niszczy drobnoustroje | nie | tak (ISO 22196:2011) |
| Typowe zastosowanie | elektronika, lakiernie, magazyny | farmacja, branża spożywcza, medycyna |
W jakich strefach mata dekontaminacyjna w zupełności wystarczy?
Jak już zostało wspomniane, mata dekontaminacyjna mechanicznie usuwa kurz, pył czy inne drobne zanieczyszczenia z podeszew butów i kół wózków, ale nie niszczy bakterii ani wirusów – za to odpowiedzialna jest mata biobójcza nasączona preparatami antymikrobiologicznymi.
Decydujący wpływ na wybór maty powinien mieć więc rodzaj zagrożenia. Jeśli norma kontaminacji liczona jest tylko w cząstkach na metr sześcienny powietrza (jak w klasyfikacji ISO 14644 dla pomieszczeń czystych typu clean room), bez wymagań mikrobiologicznych – mata dekontaminacyjna będzie właściwym wyborem.
Najczęstsze zastosowania, w których sprawdzają się maty dekontaminacyjne, to:
- przemysł elektroniczny i półprzewodnikowy – krytyczne są cząstki, nie patogeny;
- lakiernie czy magazyny czystych komponentów – każdy pyłek to wada produktu;
- biura, serwerownie czy archiwa – ochrona przed kurzem i błotem z zewnątrz;
- remonty wewnątrz gotowych obiektów – zabezpieczenie posadzek czy świeżej farby.

Mata dekontaminacyjna samoprzylepna STICKY 90 cm x 150 cm
Mata samoprzylepna czy zmywalna – który format wybrać?
Poniżej znajduje się tabela, w której porównujemy maty samoprzylepne i zmywalne pod względem kilku istotnych czynników.
| Mata samoprzylepna | Mata zmywalna | |
| Konstrukcja | wielowarstwowa folia PE z klejem | guma lub poliuretan z lepką powłoką |
| Eksploatacja | zerwij górną, zużytą warstwę | umyj wodą – lepkość się regeneruje |
| Liczba użyć | zwykle 30 numerowanych warstw | wielokrotnie, kilka lat |
| Koszt początkowy | niski | wyższy |
| Najlepsze w przypadku | umiarkowanego ruchu, krótkich projektów | intensywnego ruchu, długoterminowej eksploatacji |
Maty samoprzylepne sprawdzają się szczególnie w miejscach, gdzie ruch jest okresowy – w laboratoriach badawczych, halach montażowych czy biurach. Maty zmywalne wybiera się do stref o stałym, dużym natężeniu ruchu, gdzie koszty cyklicznej wymiany folii rosną szybciej niż jednorazowy wydatek na model wielokrotnego użytku.
Jak rozstrzygnąć, czy potrzebujesz maty biobójczej, czy wystarczy Ci dekontaminacyjna?
Żeby podjąć świadomą decyzję, zadaj sobie cztery pytania:
- Czy pracujesz z mikroorganizmami? Jeśli zajmujesz się hodowlami komórkowymi, próbkami klinicznymi lub diagnostyką mikrobiologiczną – wybierz matę biobójczą.
- Obowiązują Cię normy GMP, HACCP albo inne wymagania kontroli mikrobiologicznej posadzek? W takich branżach jak: farmacja, produkcja spożywcza i opieka medyczna należy wybrać matę biobójczą.
- Czy dana strefa ma kontakt z lekami, żywnością czy wyrobami medycznymi? Jeśli odpowiedź jest twierdząca, odpowiednim wyborem będzie wariant biobójczy.
- Głównym zagrożeniem są wyłącznie cząstki stałe (pył, włókna, opiłki, błoto)? Jeśli odpowiedź brzmi „tak”, wystarczy Ci mata dekontaminacyjna.
Jeśli odpowiedzi na pierwsze trzy pytania to „nie” a na czwarte „tak” – nie ma powodu, by inwestować w model biobójczy.
Jak zmaksymalizować skuteczność maty dekontaminacyjnej?
Skuteczność maty dekontaminacyjnej zależy od trzech czynników:
Pełna szerokość przejścia
Jeśli mata nie zajmuje całej szerokości, pracownicy ją obejdą – przy szerokich wejściach ustaw dwie maty obok siebie albo wybierz większy format.
Wystarczająca długość
Każda podeszwa powinna zetknąć się z powierzchnią maty co najmniej trzy razy – wtedy mata wychwyci najwięcej cząstek [2]. Zbyt krótka mata pozwala tylko na jeden kontakt, co znacznie obniża jej skuteczność.
Regularna wymiana warstw
Powierzchnia traci lepkość wraz z nasyceniem zanieczyszczeniami; nadmiernie eksploatowana mata może wręcz „oddawać” część zatrzymanych cząstek z powrotem na obuwie [3].
W ofercie Green Service znajdziesz maty dekontaminacyjne w wielu rozmiarach – od formatów do wąskich przejść po szerokie, do głównych wejść na halę. Jeśli nie masz pewności, który wariant pasuje do Twojej strefy, skontaktuj się z naszym zespołem – pomożemy Ci dobrać rozmiar i typ maty.
FAQ
Czy maty dekontaminacyjne nadają się do wjazdów na zewnątrz?
Nie. Samoprzylepne i zmywalne maty dekontaminacyjne są projektowane na suche, płaskie posadzki wewnątrz budynków. Na zewnątrz sprawdzą się maty dezynfekcyjne przejazdowe lub maty piankowe odkażające nasączane preparatem.
Co robi mata dekontaminacyjna z wirusami przeniesionymi na obuwiu?
Mechanicznie zatrzymuje cząstki, na których wirusy mogą się znajdować, ale ich nie niszczy. Jeśli ochrona przed wirusami jest priorytetem, właściwym wyborem jest mata biobójcza z aktywną substancją antymikrobiologiczną.
Czy można połączyć matę dekontaminacyjną i biobójczą w jednej strefie?
Tak – układ dwustopniowy jest powszechnie stosowany w farmacji czy laboratoriach o wysokim rygorze. Pierwsza mata ściąga większe zabrudzenia, druga eliminuje drobnoustroje na czystszej powierzchni. Takie rozwiązanie wydłuża też żywotność maty biobójczej.
Źródła
[1] CBS Medical SRL – producent mat antybakteryjnych BIOMASTER, certyfikaty ISO 22196:2011 oraz ISO 21702:2019 (skuteczność wobec SARS-CoV-2). https://www.cbsmedical.eu/en/certifications-and-tests-sticky-mats/
[2] Cleanroom World – Washable Sticky Mats: Cleanroom & Lab Mats (specyfikacja techniczna: wykonanie minimum 3 kroków na macie usuwa 98–100% zanieczyszczeń z podeszwy). https://cleanroomworld.com/cleanroom-mats/washable-sticky-mats/
[3] Sandle, T. – Examination of air and surface particulate levels from cleanroom mats and polymeric flooring, European Journal of Parenteral & Pharmaceutical Sciences, 2012; 17(3):110–119 (badanie peer-reviewed: redukcja cząstek z obuwia po przejściu przez matę samoprzylepną wynosi 20–52%; zabrudzone maty uwalniają więcej cząstek przy zrywaniu warstw). https://26686903.fs1.hubspotusercontent-eu1.net/hubfs/26686903/Whitepapers/Tim%20Sandle%202012.pdf















































